پژک صفري

دوست

2011-02-03T16:57:00.000+03:30

با یاد تو من یاد خودم کرده‌ام آری ...
ای دوست کجایی که بدانم که من آن‌جام؟!

حسین (ع)

2010-12-18T22:20:00.008+03:30

تشنگی را یک چشمه
آب از سر گذراندم
در چهل سالگی
تا چشمم به نام شما افتاد
از چشم شیطان

آب نام شماست آفتاب
اشک نام شماست
بیابان، صدا، صبر، سوره
نام‌های غریب دیگر ...
دل نام شماست
که مرا به ساحل کبوتر آورد
در بدو تولّد، ای نور!
نام شما را می‌برم
و
رستگار می‌شوم.

خاکواریوم

2010-11-18T22:49:00.010+03:30

قوس غوّاصان در هوا
بازی ماهی‌های رنگ‌وارنگ بزرگ و کوچک
در آسمانِ کمی تا قسمتی ابری
شیرین‌کاری دولفین‌ها در کوچه
شکار نهنگ سفید، پشت عینک مهاتما
لبخند اختاپوس اخته به تو
مرجان‌های گرفتار در آسانسور
مرواریدها و عروس شفّاف
جفت‌گیری کوسه‌ها در جیب من
و همهمه‌ی ابرقدقدها در سالن کنفرانس ...
(همان تالار همایش خودمان!)
صدا به صدا نمی‌رسد این‌جا
دنیا را آب گرفته است و
ما را خواب
کبوتر گمنامی می‌گوید: داشتیم!؟
و پر می‌کشد به اعماق

این‌جا کسی مرده است

2010-10-30T00:07:00.005+03:30

هواخوری با تزریق بیست سی‌سی
زیر تابلوِ توقّف اکیدا" ممنوع
جنازه‌ای با دهان بسته این‌جاست
تابلوِ عابران پیاده
که روی حرف خودش ایستاده است
در خیابان‌های‌ یک‌طرفه، بن‌بست
کلاه برداریم از سر
به احترام قلب‌هایی که می‌ایستند
زیر تابلوِ توقّف مطلقا" ممنوع

غزل برای تو

2010-10-15T10:10:00.006+03:30

وقت کم می‌آورم به بوسیدنت
خوردنِ غم و بو کردن صدات
به دیدنت وقت کم می‌آورم
آسمانی که قاب می‌شود در چشم تنگ
وقت کم می‌آورم برای زندگی
تنفّس
به وقت تو کم می‌آورم
هفتاد و شش بهار، تابستان، پاییز، زمستان
یا هشتاد و دو مثلا"
یا دستِ بالا صد و بیست
وقتی است کم برای وقتی
که با توأم
وقت کم می‌آورم برای مردنِ برایت
دلبندم!

ما

2010-10-08T13:59:00.000+03:30

دور از چشم خدا خودش در غم ماست
شیطان من و شما همین آدم ماست
تا مرده‌ی زنده‌ی خودیم و برعکس
ماییم که مرگ و زندگی هر دم ماست

همدلی

2010-08-07T19:32:00.008+04:30

با تو امّا عشـق را هستم

عشق را طرفی اگر بستم

Love (you say) love is getway

عاشق این راه بن‌بستم

می‌رسم؟ هرگز! وِ کوتاه است

از تو و دنیای تو دستم

چشم‌هایت را نگیر از من

تا از این بدمست‌ها مستم

چون شما این‌قدرها من هم

خوب یا بد نیستم هستم

قطره‌ای بودم که با ر ی د م

تا به اقیانوس پیوستم

آن دیگر من

2010-06-21T00:33:00.006+04:30

بد نیست خودی نشان بدهم
در خانه‌ای که یک حرف کسی‌ست
با آغوش باز
بسته‌ای دست‌هایم را
از پشت
خنجر نزن، زن!
رو به روی من دیواری‌ست بلند
که تویی
آن کس که مرا ب ی خ و د نمی‌خواهد
مرا بی من هم نمی‌خواهد
دشمن!

قسمتی از بازیافت اوقات کسی توسط کسی دیگر، با کمک سرانگشت‌ها و یک صفحه کلید؛ توجّه کنید قسمتی؛ قسمت!

2010-05-28T12:23:00.000+04:30

اقدس خانم طاقت‌اش طاق شد و هم چنان که - مثل تمام این هشتاد و پنج سالی که از خدا عمر گرفته بود - فکر می‌کرد دیگران و مخصوصا" آن‌ها که او چشم دیدن‌شان را نداشت، دور از چشم او، و اغلب با نیشخندی بر لب، او را پیرْ دختر خطاب می‌کنند؛ ناگهان انگشت انداخت و با خشم ِ تمام، بکارتش را پاره کرد؛ انگشت را چند بار توی سوراخ چرخاند و بیرون کشید. باریکه‌ای خون سرید لای لِنگ‌ها و باسن‌اش و، بعد از نشت از پیژامه‌ی تریکو، پهن شد روی مشمای صندلی چرخان. سوز پارگی را اقدس خانم تا مغز استخوان حس کرد.

«حالا دیگه هر چی می‌خوان بگن؛ پیر دختر!»

اقدس خانم، جوری عصبی، و هم زمان که ناگهان یک آن و به شدّت احساس مردی می‌کرد، خندید و انگشت خونی را از انگشت‌هایی که روی کلیدها می‌خوردند، جدا گرفته بود.

2009-12-11T15:16:00.001+03:30

تا هستی و هست گرچه پستم، هستم
تا با تو خیال می‌پرستم، هستم
هر چند که ن ی س ت م به چشم تو / کسی
تا خاک کف پای تو هستم، هستم

غزل برای خودم

2009-02-18T10:55:00.010+03:30

در زندگی به هر چه رسیدم سراب بود
اقرار کن، وجود تو نقشی بر آب بود
هر بار خواستی که لبی تر کنی، شراب
آوخ که در گلوی تو سرب مذاب بود
من را به من نشان بده خود را که ما شویم
امَا کدام آینه؟ بخت تو خواب بود
این گونه با حضور خودم رنج می‌برم
این گونه لحظه لحظه‌ی من اضطراب بود
حوَای من! ببخش که از ابتدا در این
آبادی تو، خانه‌ی آدم خراب بود
بودن سزای تو، و نبودن سزای من
این سایه کشته - مرده‌ی آن آفتاب بود
گشتم نبود - جان برادر! - نگرد نیست
گمگشته‌ی خیالی من عشق ناب بود

جای دیگر این شعر این‌جا

مخاطب عام

2009-01-25T15:56:00.002+03:30

مخاطب عام اغلب می‌گوید: «نویسنده پایان داستان را خراب کرده است!» گاه مخاطب حرفه‌ای هم در لباس او ظاهر می‌شود، و ارزش‌گذاری اثر به خوب/ بد اغلب ساده‌ترین، دم‌دست‌ترین و احمقانه‌ترین کنشی است که از آن‌ها سر می‌زند؛ در این‌جا آن‌ها دچار بدفهمی، کج‌فهمی و یا نفهمی ‌شده‌اند. مضحک‌ترین و در عین حال مشمئزکننده‌ترین چیز این است که اثر مطابق با انتظار آن‌ها از کار درنیامده است. آن‌ها فراموش می‌کنند که زندگی‌ در همه‌ی سطوح و ابعادش همیشه و چه بسا اغلب، مطابق با انتظارات آدم پیش نمی‌رود. نمی‌فهمند که پایانبندی خلاف‌آمد، که آن‌ها از آن به بد یا ضعیف تعبیر می‌کنند؛ یک یا سلسله‌ای از پایانبندی‌های متنوع و متکثر را در ذهن سفیدنویسی می‌کند و ناخواسته آن‌ها را به جریان درون اثر کشانده، در توسعه‌ی مناظر و مراتب بی‌شمار اثر شرکت می‌دهد.
مخاطب عام یا باید اثر را آن‌چنان که هست؛ به بزرگی خودش بپذیرد و درک و فهم کند و یا اگر نمی‌پذیرد، آن را به کناری نهاده و در دم خفه شود!

درخت

2008-12-16T00:23:00.002+03:30

به سایه‌اش دعوت کرده بود مرا، ظهر تابستان‌های بسیار و پدرم را و پدربزرگم را و پدر پدربزرگم را و جد اندر جد ساقه‌ها و شاخسارش را داده بود هر هفته برای پختن نان و افروختن اجاق خانه در روزان و شبان برفی. به کلاغ‌ها لانه داده بود؛ وقت نشستن به گنجشک‌ها و سهره‌ها، حتّا ماری، و مورها ...
«سبدی میوه می‌خواهم!»
«بچین!» و دلش لرزیده بود که فرا نروم از شاخه‌ای تا نوکانوک، که عمر بسیار، پوک کرده بود استخوانش را؛ تا که نیفتم. افتادم.
.
(روز بعد از ترخیص از ICU بیمار فوت کرده و باقی ماجرا مسکوت مانده است. علت فوت مشخص نشده. بیمار درخت حیاt خود را ساعاتی قبل از فوت با ارّه‌ی برقی از بیخ انداخته... پایان پیام)

2008-12-12T17:45:00.005+03:30

اینجانب اعلام می‌کنم در هیچ سایت یا وبلاگ ادبی و غیر‌ ادبی سمت و مسئولیتی ندارم و مطالب خود را صرفا" در این وبلاگ منتشر می‌کنم و هرگونه یادداشت و مطلب ادبی و غیر ادبی و نیز پیام توهین‌آمیز منتسب به خود را در پایگاه‌های دیگر انکار می‌کنم ...

من و تو

2008-09-30T12:09:00.003+03:30

قی

2008-09-24T11:51:00.001+03:30

محال

2008-09-24T00:03:00.005+03:30

برای نبودنم

2008-09-21T06:43:00.006+03:30

سه داستانک

2008-09-02T06:53:00.005+04:30

سه داستانک از من را این‌جا بخوانید

خاموشی

2008-08-15T22:20:00.003+04:30

نمانده فاصله‌ای تا فراموشی

ترانه برای تو که آدم نیستی؛ فرشته‌ای!

2008-08-02T00:21:00.009+04:30

کر ِ کر ِ کرتیم

جون ِ تو پکرتیم

اگه بگی سه سوته

خر ِ خر ِ خرتیم !

... ادامه دارد

جن جنس والناس ...

2008-07-21T00:10:00.009+04:30

کسی که کسی نیست
مرا تحریک می‌کند که بیایم
آب و
خراب خواب و خیالش باشم
مالش باشم
آتش بزند به من
و
هندوانه ابوجهل بکارد
در جای خالی‌ام
من و کسی که نیست
دو کلمه از جمله‌ی شماییم
که در همین نزدیکی‌ها
از حال رفته‌ایم
به جهنم!

جوخه

2008-03-17T23:38:00.000+03:30

«آتش!»

دو پاي آويزان، بي‌جوراب و درآمده از دو پاچه‌ي گل‌بهي در فاصله‌ي هفده سانتي از لبه‌ي يک سنگ مستراح؛ يازده و پنج دقيقه‌ي روز يکشنبه 19/12/86

2008-03-11T00:52:00.009+03:30

« خودکشي!»
« شايد هم قتل!»

زنده-گي

2008-02-19T00:06:00.001+03:30

او که لاغر بود از من جلو مي‌افتاد او که چاق عقب. من دوباره مي‌رسيدم به او و بعد لاغره به من و همين طور چند بار و چندين بار من از چاقه سبقت گرفتم، لاغره از من و دوباره لاغره مي‌رسيد به من، من به چاقه تا سرانجام سر ِ ساعت 12 ، درست سر ِ ساعت 12 رسيديم به هم من افتادم روي چاقه و در همين حال لاغره روي من؛ يک لحظه و بعد دوباره ...

حتا ...

2008-02-14T23:57:00.003+03:30

حتا اگر شده در رؤيا
يک دم نسيم حياتم باش
ديگر رسيده به لب جانم
اي عشق، فکر نجاتم باش

«خانه سياه سياه است عزيزم!»

2008-01-31T17:59:00.001+03:30

من مانده‌ بودم و دو گوشي خراب؛ درب باز گاو صندوق و دسته‌هاي سبز هزار توماني در آن، طلاها؛ تيک تاک کشنده‌ي ساعت ديواري و ... جسد زنم، و، يک دو ريالي ناقابل، که پيدا نشده بود تا از کيوسک سر کوچه‌ي نفرين شده‌مان آمبولانس خبر کنم.

ياکريم

2008-01-25T19:30:00.001+03:30

بال‌خشک آمد و آمد قمري و نشست روي يکي از شاخه‌هاي چناري که کودک (بهارک‌ام) کشيده بود سمت راست نقاشي‌اش برف مي‌آمد «براش کمي دونه بريزم» من نگفتم از زير درخت هم رد نشدم قمري هم خودش را خالي نکرد و فضله‌ي سفيد و سبز آبکي‌اش از سرشانه تا بالاي خط شکاف پشت پالتوي من هم دراز نشد. من با اين پالتو در جلسه‌ي هيئت رئيسه ...

موزائيک

2008-01-15T22:02:00.001+03:30

اين موزائيک نيز مدخل به بسياري از داستان‌هاست با هر پايي که گذاشته مي‌شود روي آن، قسمتي، نيم يا تمام پا، يا گاه دستي، گوشي يا چيزي از چيز ديگري، تا اين که سرانجام بگويد «آخ!» بشکند زير پاي آخرين رهگذر کوچک يا بزرگ يا نيش گلنگي، پتکي يا چيز ديگري و بعد دوباره داستان ديگري در داستان‌هاي ديگري راه بشود. موزائيک‌ ديگري در پاهاي ديگري و سرانجام کلنگ، پتک...«آخ!»

جمعه 21 دي‌ماه

2008-01-11T19:14:00.000+03:30

دنبال آن کلمه‌ي ديوانه‌اي مي‌گشتم که آمده بود صبح اول وقت و تمام ذهن مرا به هم ريخته بود. از همان اول که حرف پشت حرف فکر مرا مشغول کرد بايد دست او را مي‌خواندم. خيلي گشتم دنبال‌اش؛ از توي همين بخش در همين بيمارستان، تا سالن مطالعه‌ي کتابخانه‌ي دانشگاه مگ گيل در مونترال، تا هتل ميازاکي در جزيره کيوشو که شش ماه پيش براي ماه عسل آن‌جا اناق گرفته بوديم و هر جاي ديگري که مي‌شد فکر ... «اي بابا، تعطيله فکر من امروز كه ديوونه!»

غزل براي کسي که نيست

2008-01-04T10:22:00.000+03:30

بيايم نيايم
آغوش تو کسي را از دنيا کم ندارد

نزديکي

2007-12-18T23:10:00.001+03:30

«لحاف زمستان، تشک تابستان» مرد در ذهن خود اين را گفت و ... پريد روي زن!

پاهايم

2007-12-15T22:26:00.000+03:30

اين يکي از اون يکي جلو زد. اون يکي از اين يکي. اين از اون. اون از اين و همين جور چپ، راس. چپ، راس. چپ، راس ...

کاري زيبا از يک پسر سياه پوست (کانديد شعر 2005)

2007-12-03T01:22:00.000+03:30

وقتي به دنيا آمدم سياه بودم
وقتي بزرگ‌تر شدم باز هم سياه بودم
وقتي جلو آفتاب مي‌رم باز سياهم
وقتي مي‌ترسم هم سياهم
وقتي سردمه سياهم
وقتي مريضم باز هم سياهم
وقتي هم كه بميرم باز سياه خواهم بود.
تو اي دوست سفيد من!
وقتي به دنيا آمدي صورتي بودي
وقتي بزرگ‌تر شدي سفيد شدي
وقتي جلو آفتاب مي‌ري قرمز مي‌شي
وقتي مي‌ترسي زرد مي‌شي
وقتي مريضي سبز مي‌شي
وقتي هم كه بميري خاكستري مي‌شي

... و تو به من مي‌گي رنگين پوست!

سيب زميني

2007-09-30T04:57:00.000+03:30

مشکل من اين است که همه به من مي‌گويند «سيب زميني!» آخريش اوس موسا؛ همين ديروز پريده از تو مغازه‌ش بيرون و (يکي باز به‌ش گفته بوده اوس موس، شايدم موس موس، و در رفته!) يهويي اين طفلک رو سر راش ديده و از زور دلش، دستشو گرفته، برده‌تش تو و با وصل کردن سيم برق به اونو و چارتا بدبخت ديگه (شوک الکتريکي؟) يه باتري ازشون ساخته!! «با اتصال‌های سری و موازی الکترودهای چند سیب زمینی به ولتاژ و آمپراژ بالاتری دست پیدا کنيد.»
يک وقت فکر نکنيد من موجود بي‌ريشه‌اي هستم؟ اصل و تبار من برمي‌گردد به S.Commersonii Dun که متعلق به برزیل و آرژانتین است و به شهادت دهها سند و مدرک، به S.Maglia که بومی پرو و شیلی است. در مجهزترين آزمايش‌گاه‌هاي دنيا، هم‌اکنون براي اصلاح نژاد من، از طريق هیبریداسیون، سولانوم‌های آمریکایی را مورد آزمایش و تحقیق قرار می‌دهند. من يک آمريکايي‌ام! يک آمريکايي! (اين آمريکاييا الان خيلي گل گرده‌ن تو دنيا!) زماني که اسپانيولي‌ها به سرزمين من تعرض کردند، من براي دنيا شناخته شدم و در قرن شانزدهم انگلسي‌ها، هلندي‌ها، اسپانیايي‌ها، ایتالیايي‌ها و فرانسوي‌ها از طريق توبرکول‌های من که از آمریکا برده بودند، صاحب من شدند. من حالا همه‌ي سال همه جا حضوري استراتژيک و انرژي‌بخش دارم و حالا همه خودشان را صاحب من مي‌دانند و به خودشان اجازه مي‌دهند به من بگويند «سيب زميني». من بطا بطايم. يرآلما هستم. سولانام؛ آقاي ناصرالدين شاه!
آقا/خانم .... سيب زميني است. توجه کنيد دانش آموزان عزيز، لطفا" ساکت! آقا/خانم ..... سيب زميني است.(گزاره‌ي اول)
در جامعه بعضا" (ببخشيد اغلب!) انسان‌هاي گوشتخواري يافت مي‌شوند که هر روز حتا گوشت برادران مرده‌شان را به دندان مي‌کشند (گزاره‌ي دوم)
از تو اين دو گزاره چي در مي‌آد بچه‌ها؟ (گزاره‌ي سوم) خوراك گوشت و سيب زميني.
او يک سيب زميني است: غني از از بتاکاروتن (پيش ساز ويتامين A) که وقتي پخته شود به آساني جذب مي‌شود. بگذار بگويند به من سيب زميني و توي دلشان ريسه بروند، من براي همه آرزوي سلامتي دارم. عاشق همه‌ام. بگوييد من «خوراکم!» مرا بخوريد، شما به من نياز داريد. من توضيحي براي تکامل ژنتيکي شما هستم؛ از سانتا کروز بپرسيد. من، همچنان که BBC از قول دانشمندان گفته در پائين آوردن فشار خونتان مؤثرم. خيلي چيزهاي ديگرم براي شما؛ ويتامين‌ام براي شما. ماسکم. مخدر و آرام بخشم. ضد سرطان و ضد ويروس ... من بهترين دارو براي آدم‌هاي اسيدي‌ام. عامل از بين بردن تورمم. جوانتان مي‌کنم. قوت قلبتان هستم. تسکين دهنده‌ي ماتحت ورقلمبيده‌ي خوني و دردناکتان هستم و خيلي چيزهاي ديگر که ديدن و فهميدنشان سخت نيست ...
«شما از عيب‌هاي خود براي ابناي بشر نگفتيد، جناب سيب زميني! فقط خودستايي کرديد.شما خطري براي امنيت و صلح جهاني هستيد»
از من داستان‌ها ساخته‌ايد، خوليا اورتگا ، آدم‌هاي ناشناس و بسيار کسان ديگر! عيبي ندارد، به من بگوييد سيب زميني؛ آن هم عيبي ندارد ... من به کاشتن‌هاي شما؛ به پدر درآوردن‌‌هاي شما، به پوست کندن‌ها و آب‌پزکردن‌ها و سوزاندن‌ها و ... به شکنجه‌هاي ديگر شما عادت کرده‌ام!

سکوت

2007-09-15T21:54:00.000+03:30

از آن‌ور آب‌ها ...

2007-09-09T22:46:00.000+03:30

... من نويسنده قبل از اين كه تعيين كنم كه براي كي مي‌نويسم، قبل از‌ اين كه پرچم برافرازم كه مي‌خواهم شاهكاري بنويسم كه به دنيا نور و زيبايي ببخشد، از خودم بپرسم كه براي چي مي‌نويسم. جواب ‌اين براي چي مي‌نويسم را هم از ميان مصاحبه هاي نويسندگان غربي پيدا نكنم. حتي اگر لازم شد، قبول كنم كه براي جبران حقارت‌هاي تاريخي و شخصي، براي كشف ضعف‌ها، قدرت‌ها، كمبودها و حتي قهرماني‌هايي كه به زندگي‌ام تحميل شده، مي‌نويسم، مي‌نويسم كه بفهمم براي چي مي‌نويسم ...

ادامه‌ي حرف‌هاي شهريار مندني‌پور را در اين‌جا بخوانيد ...

2007-09-06T20:26:00.000+03:30

در خوانش يک شعر، هميشه اين سئوال اساسي مطرح است: اين شعر چه چيزي به من مي‌دهد؟ اين پرسش بنيادي مي‌تواند و بلکه بايد معيار نقد من باشد. اگر من شاعرم و به ويژه اگر يک غزلسرا هستم و صد البته اگر خودم را غزلسراي پست مدرن (؟!) مي‌دانم، اين پرسش معيار مرگ و زندگي شعر و شعور من خواهد بود؛ چه بخواهم، چه نخواهم!
نقد يک غزل، آن هم از نوع پست مدرن يا متفاوط! و يا هر چيز ديگر ... قبل از هر چيز بايد از افق نگاه اين پرسش ساده‌ي خانمان برانداز/ زندگي‌بخش صورت پذيرد و الا ...؟!

2007-09-02T20:04:00.001+03:30

عجالتا" و حتما" بايد بگويم كه محمد علي بهمني همراه با حسين منزوي و سيمين بهبهاني سه چهره ي اثرگذار و البته ماندگار شعر معاصر فارسي در شاخه ي غزل است و گمان نمي كنم در مقام ارزشگزاري، طرح تقدم و تاخر آن ها نسبت به هم امتياز قابل توجهي متوجه ي يكي نسبت به دو ديگري كند.

چيزي كه به غزل بهمني تعالي مي دهد قبل از هر چيز رواني شعر اوست، رواني هم در بعد معنا و درونمايه و هم در بعد ساز و كار واژگان و ساخت شعر به طور كلي. سرمايه ي معنوي شاعر احساسات و عواطف ساده و صميمي و سيال و آغشته به عشقي غمناك است كه از آينه ذهن منسجم و تربيت شده ي او انعكاس مي يابد. در اين راستا شاعر از لطايف و ظرايف و ظرفيت هاي زبان كوچه و بازار به خوبي سود مي برد و گفت و گفتمان خود را در ساختي ساده، پاكيزه و خوشتراش به مخاطب هديه مي دهد. اين ويژگي ها به خصوص اكثر جواناني را كه پا در جاده ي شعر و شاعري مي گذارند، تحت تاثير قرار داده و به خود شيفته كرده و از اين حيث بهمني موفق تر از سيمين و منزوي بوده است. غزل هاي او چراغ راه بسياري از نوآمدگان بوده و هست و بسياري از سرآمدان غزل معاصر فارسي مديون او و غزل اويند.

اما دور از نظر هم نمي ماند كه غفلت شاعر از ظرفيت ها و قابليت هاي ناشناخته ي غزل و عدم توجه و تلاش براي كشف و توسعه ي مداوم اين امكانات، شعر او را از باليدن مدام محروم داشته و آثار او را - آثاري را كه در طي چند دهه ارائه شده است - در يك سطح باقي گذاشته است؛ دريغي كه او بر خود و بر غزل فارسي روا داشته است. اما اين گناهي نابخشودني نيست و قرار هم نيست كه كوفتن و هموار كردن و رفتن همه ي راه را شاعري و فقط يك شاعر به انجام برساند.

محمد علي بهمني و شعر دِين خود را نسبت به هم ادا كرده اند، سعادتي كه شامل حال هر كسي نمي شود

2007-09-02T20:03:00.000+03:30

آب كه ... تاب ... كتاب از قفسه افتاد. جلد و كلماتش را جمع و جور كرد. قدم برداشت به طرف در. يكي از كلماتش جا ماند. كتابﻫﺎ يكي يكي و بلافاصله يكي دوتا، سه تا چهارتا، فوج فوج از قفسهﻫﺎ فرو جستند و نزديكيﻫﺎي در در يك صف پُر از كتابخانه خارج شدند. صفﻫﺎي كتاب ﻣﻰريختند به خيابان؛ خيابانﻫﺎي كتاب به دروازه ي شهر و دروازهﻫﺎي شهرها جايي آن دورها صفﻫﺎ يكي ﻣﻰشدند باريك و باريك تر ﻣﻰريختند به يك نقطه آن نقطه ... سر ِ خط !

من جا مانده ام !

2007-09-02T20:01:00.000+03:30

ما متّهم به حراج نقديم. اتهامي كه بي نياز از هيچ شهادتي به اثبات رسيده است. خرج نقد، نقد زبان بسته، خرج ِ كيلويي يا كيلو كيلوي نقد، شاعر/ نويسنده / منتقد ما را - با آن بضاعت ناچيز از دانش نقادي - منتسب به جا و جايگاه بقّال و بقّالي نموده، چنان كه گويي ادبيات و شعر در ِ دكّاني است و ما ...

هنر ما تحقير و تخريب ديگران است، در نقدي كه عموما" شفاهي و خصوصا" دو نفره است ؛ ديگران ِ دور و بر و دورا دور ما، كه چون ما دستي بر آتش دارند. ما از جايگاه خدا همه ي اين ديگران را به چوب ِ هزار چگونه و چراي بي اساس مي بنديم؛ ادعاي بر زبان نيامده ي تك تك ما اين است : فقط يك شاعر/ نويسنده / منتقد راستين، واقعي و ششدانگ وجود دارد، آن هم ماييم !

اين مصيبت عظما آن جا نازل مي شود كه سليقه، سليقه ي شخصي، جا و جايگاه نقد را مي گيرد. اشراف، شان و شعور و شعار نقد بسي بالاتر از سليقه ي شخصي است. بله اين امكان وجود دارد كه منتقد در نقد خويش اثري را – متني را – به رغم پسند و سليقه ي شخصي بازخواني كند. اين اما با وجود فرض صفت انصاف براي منتقد، محقق و ممكن است. شاعر/ نويسنده / منتقدِ ما اما يك كلاغ، چهل كلاغ، اهل اظهار فضل و فضله ي آسمان و ريسمان است. او لاف را به قاف گزاف مي رساند در ستايش ِ دوستان به نيكي. در نكوهش اغيار اما به هتك و حك و محاكمه. چرا منتقد ما و هر كه به جاي او مي نشيند ( شاعر / نويسنده ) در مواجهه با مؤلف و اثر او، بر طبل مطالبه و طلبكاري مي كوبد؟

اگر منتقد با بي انصافي نقد را جز در فرايند مكالمه با اثر پي گيري كند، گفتماني جز آلوده به كثافت ِ حقد و حقارت و حسد نخواهد داشت. او در اين مَقام و مُقام هيچ كس نيست؛ هيچ كس.

چيستي وچرايي و چگونگي شعر و داستان جز با چون و چرا در چند و چون شعر و داستان محقق نمي شود؛ چون و چراي منطقي و نه تهمت و افترا. كمي - فقط كمي - با هم مهربان تر باشيم ...

2007-09-02T20:00:00.000+03:30

يا سبز ... كرد قرمز ما را يا

بيرنگ مي كنند شما را يا

افتادنم ... بيفت ... نيفتاده ست

يك اتفاق تازه خدايا يا

شيطان سلام كرد به آدم آ

خر شد (نباش اين همه) حوّا يا

گل يا گلاب يا گُهِ سگ يا هر

چيزي كه نيست نيست و اِلّا يا

بشمار م ا ر م ا ر خودت را يك

يك يا دو يا سه يا دو سه تا يا يا

يك آ دو آ سه آ دو سه تا ... اصلا"

آ آ ا ُ آ ا ِ آ ا ُ ا ِ آ آ يا

- كافي ست (نيست !) هست بگو هستي

هستم ولي خداي خدا آيا ؟

2007-09-02T19:57:00.000+03:30

شكي نيست در اين كه هر شاعري بايد « سر سوزن ذوقي » دست كم براي سرودن يك شعر داشته باشد. اما اين تنها پيش نياز فراهم آمدن يك شعر نيست. شرط ديگر تكنيك است؛ تكنيك در اجرا.

اين مؤلفه، اگر مؤلفه ي ذوق، خداداد – به تعبير حافظ – و به مثابه ي استعداد و نبوغ شاعر باشد؛ صددرصد كشفي، ابداعي و به طور كلي تحصيلي و اكتسابي است، به اين معنا كه شاعر با تحقيق و تفحص !! در شعر شاعران ديگر و حضور در لاسخانه هاي ادبي !! و خواندن كتب بنايي و خشت زني !!! مي تواند آن را به چنگ آورد و به دندان ! دان دان ...

بنابراين حلول يك شعر منوط به دو پيش نياز است :

- استعداد و نبوغ

- درس و مدرسه

بديهي است هر شاعري با استعداد ضعيف و بلكه متوسط بايد درس و مدرسه ي بيش تري را بتجربد! تا حدي و حدودي جبران كم مايگي كند.

اما شاعران با نبوغ غول آسا هم بي تلاش در عرصه هاي درسي و مدرسي عموما" سرنوشتي جز جوانمرگي ادبي – به تعبير گلشيري – ندارند.

قصد من از توضيح اين واضحات گرفتن وقت و حال شما نيست. هدف ما پرسشگري است. چون و چرا در چند و چون شعر و داستان و نه طرح نقد، كه ما را با آن كاري نيست باري ...

لذا اين پرسش را مطرح مي كنم كه در مقام مقايسه (مع الفارق ؟!) خاستگاه شعر كلاسيك و شعر آزاد به طور كلي، به چه نسبتي متاثر از دو مؤلفه ي يادشده است و به عبارتي آيا كاركرد هر يك از اين دو مؤلفه در آفرينش يك شعر كلاسيك و يك شعر آزاد متفاوت است . اگر هست چقدر ؟

اهميت پاسخ اين پرسش آن جاست كه در مجموع (تاكيد مي كنم در مجموع) ميزان اصالت و شايد به تعبيري شعريت اين دو فرم را مشخص مي كند. كمي فكر كنيد لطفا ...

2007-09-02T19:56:00.000+03:30

... شعر دهه ي هفتاد شعر كنش نبود. شعر واكنش بود. واكنش به قاعده ها و قاعدگي ها. به ديكتاتوري زور و دستور، گول و فرمول و به استبداد سنگ و سنگواره. از همين رو و بنا به طبيعت واكنش، از پس پاسخي شايسته به كنش پدر سالار سنت ادبي ، اكنون ديگر آرام گرفته است.

اين واكنش اما به گواهي توانمندي ها و ظرفيت هاي زباني و فرمي و انديشگي، استعداد آن را دارد كه كار و ساختار يك كنش توانمند ادبي را ارائه كند. كنشي پايا و پويا كه در تاريخ ادبيات ما نقطه ي عطفي تواند بود. تحقيق و تحقق اين آرزو اما نيازمند عرقريزي طاقت فرساست. شاعر هفتادي در اين ميدان بايد ضمن خود - انتقادي مدام ( بخصوص در رويكرد به معنا) ذره اي از جنون و جنم ادبي و غير ادبي خويش فرو نكاسته و با پررويي تمام خود را بر و به نظام سلطه ي ادبي تحميل كند ،كه راز و رمز پيشرفت شعر ما و راه برون شد از بحران واماندگي و تكرار آن در اين است.

نظام ادبي محافظه كار در عالي ترين شكل كاركرد خويش كاري جز باري افزودن بر بارهاي بوده و نموده و بارها آزموده ي ادبي نكرده و نمي تواند كرد. از همين رو كاركرد تجربي هنر آوانگارد حياتي و به مثابه ي خون و جنون تازه اي است كه به رگ و جان شعر سرازير شود. ما مديون همه ي آوانگاردها هستيم.

اين درآمد به اين سبب فراهم آمد كه انتقادي داشته باشم به جناب مهرداد فلاح، شاعر خوب هفتادي. ايشان در پاسخ به خبرنگار ايسنا دلايل ركود در شعر دهه ي هفتاد را ( با آن شروع درخشان) در اين گمانه ها مي بيند :

... زماني كه تجربه‌ها بيش تر شد، مشخص شد جامعه‌ي ما پذيراي آن‌همه تازگي نسيت. از طرف ديگر، جبهه‌گيري‌هاي بيش تري درباره‌ي فعالان شعري صورت گرفت. دوستاني كه سليقه‌شان به گذشته معطوف بود، عرصه‌ي رقابت سالم را گرفتند و در نشريات و حوزه‌هاي فرهنگي، عرصه‌ي فعاليت‌ براي شعر پيشرو و آوانگارد تنگ‌تر شد كه اين امر بر روي انگيزه‌ي افراد تاثير گذاشت.

...

بيش تر شدن درگيري‌ها و محدوديت ‌وقت از دلايل ديگري است كه فلاح بر مي شمرد. او مي گويد : يكي از نشانه‌هاي برجسته‌ي فضاي تنگ براي اين نوع كارها اين است كه هنوز هيچ ناشر فعالي در حوزه‌ي چاپ شعر پيشرو و آوانگارد نداريم. به اين دليل، مجبوريم با همان مخاطبي كه درون يك شعر است، ارتباط برقرار كنيم.
فلاح فضاي اكنون را مبتذل مي داند و مي گويد: اگر اكنون وارد اين فضا شويم، ناچار مي‌شويم به جاي گفت‌وگو، به بد و بيراه گفتن رو بياوريم. عملا شعر محافظه‌كارانه در كشور ما حضور بيشتري دارد؛ تا شعر پيشرو و الگوشكن. جاي اين‌گونه شعر در نشريات ادبي ما خالي مانده و اين باعث مي‌شود كه امروز سياست خود را به‌عنوان يك شاعر، خاموشي در نظر بگيريم؛ زيرا فعاليت كردن با خطر آلوده شدن به ابتذال همراه است؛ لذا ترجيح مي‌دهيم سكوت كرده و خاموش باشيم.
او در جاي ديگري مي گويد: اگر آدم‌هاي جسور و نوجو نداشته باشيم، نمي‌توانيم گام بزرگي برداريم و آثار درخشان و ماندگار به‌وجود آوريم ...
فلاح متذكر مي شود: در كشور ما هميشه فعاليت فرهنگي تحت نظارت بوده و قدرت و تاب و تحمل اين را نداشته‌اند كه هنرمندان را آزاد بگذارند. درحالي كه فعاليت بايد در آزادي كامل شكل بگيرد؛ و گرنه جوانمرگ و عقيم خواهد شد.

تحليل كامل گمانه هاي فلاح فرصت كافي مي طلبد. ضمن ياد آوري اين نكته كه گفتمان ادبي هيچ نسبتي با بد و بيراه گفتن ندارد و حتا مي تواند يكسويه باشد؛ انتقاد ما به خاموشي گزيده ي فلاح است در برابر سنت ادبي محافظه كار. او از روبرو شدن با چالش بيم دارد. حال آن كه در مصاحبه اي خود را روشنفكر معرفي مي كند! به راستي اگر نيما هم در برابر مافياي سنت طريق خاموشي برمي گزيد اكنون ما كجا ايستاده بوديم ؟! و شاملو و فروغ و اخوان ثالث و ...

آدم جسور و نوجو و روشنفكر را با خاموشي و عافيت طلبي سر سازگاري نيست. روشنفكر ذاتا اهل خطر است آقاي فلاح! اگر چيز تازه اي براي عرضه داريد، ميدان را خالي نكنيد لطفا !

2007-09-02T19:55:00.000+03:30

ب باز مي زنم به راه، آ آخ اوخ واي آه

م ِ مثل خوردن عسل، ب باز مي كنم گناه

ب باز توبه كن پسر !

ب باز مي كنم، ولي

ب باز مي شود دلم، ر روسياهِ روسياه

هَ هم سفيد رفته ام، ه هم سياه

مي روم

ش ِ شكل بودن خودم، دَ در لباس راه راه

ب بودنم شدن نشد

« مَ من نمي شوم ! »

« بشو ! »

سَ سعي مي كنم ولي ...

( گريه هاي قاه قاه )

پُ پرسش ام، چه پرسشي ؟

پ پاسخ ام، چه پاسخي ؟

وا واژه ي غريب من، ر را بيا بكن نگاه

لُ لكنت ام اگر نبود، م ِ مي شدم شبيه تو

پ پاك و روشن و فصيح، م ِ مثل مهر و مثل ماه

آ آفريدنم چه بود ؟ آ آفرين به اين بزرگ

اِ اشتباه اشتباه، اِ اشتباه اشتباه ...

از گذشته‌ها

2007-09-02T19:34:00.003+03:30

از خانه در مي آيد اين و آن

در

گاهي چنان گشادي

كه ديوارها را قاب مي گيري همه

و گاهي چنين ...

به دل هيچ ديواري نمي نشيني

به خود نمي گويم به ديوار

من از يا متنفرم مي شنوي ؟

به ناچار

سفيدم و سياه

و اين چنين است مثل شما

زنده و زندگي من گيِ من گيِ من ...

از گذشته‌ها

2007-09-02T19:34:00.002+03:30

از خانه در مي آيد اين و آن

در

گاهي چنان گشادي

كه ديوارها را قاب مي گيري همه

و گاهي چنين ...

به دل هيچ ديواري نمي نشيني

به خود نمي گويم به ديوار

من از يا متنفرم مي شنوي ؟

به ناچار

سفيدم و سياه

و اين چنين است مثل شما

زنده و زندگي من گيِ من گيِ من ...

از گذشته‌ها

2007-08-31T23:00:00.000+03:30

مي گن من ديوونه م
من فقط چشام جن و پري داره!

مفتي مفتي
آخرش كاري مي كنن
كه همين خيابونو بپيچم دور گردنم و
خودمو خفه كنم!

نشسته م تو بالكون
زنگ خونه رو كه بزني
دلم س‍ُر مي خوره مي افته پايين جلو پاهات
اون وخ تو شيطون مي شي
عين بچه ها...!

هر نارنجكي يو كه پرتاب كرده م
سيبي بوده كه از سرشاخه هاي قلبم افتاده

چرا تهمت مي زنيد ؟

من هيچ كاسه اي زير نيم كاسه م نيس

من حتا يه برگ روزنامه ندارم
كه واسه خودم سفره بندازم!

حالا
آهنگي كه تو دلم مي زنم

بذار بگن، داد بزنن، هوار كنن
كلاغا قارقار نكنن، چي كار كنن ؟!
نفله مي شن اونا كه فكر دشمني
با بچه هاي بابا روزگار كنن
آهنگي كه تو دلم مي زنم
حالا

من نمي دونم اين كجاش عجيبه

تو جيرينگ جيرينگ بخندي و
آهواي رم كرده
گلّه گلّه برگردن تو قلب من !

به خاطر نبودن سِرُم
زنم تو اتاق عمل مُرد ؛
چه خواب وحشتناكي
تو قرعه كشي بانك صادرات
يه پژو برنده شدم ؛
چه خواب خوشي
حالام دارم خوابامو خواب مي بينم
خواب خوابام ؛
چه خواب خوابي!

نذار كامپيوترا چش غرّه برن به من و بگن:

«هي »
نذار كامپيوترا
شاپركاي چشاي سبزمو بتارونن
نذار كامپيوترا
از من بخوان كامپيوتر بشم

از خوبياي جنگ
يكي اين بود
كه من مفهوم عدالتو خوب فهميدم

موشكايي كه مي اومدن
بُنك داراي شمال شهر و
با حلبي آبادياي جنوب
به يه چش مي ديدن

اين َم بگم
كه من هيچ وَخ دغدغه ي اينو نداشتم
كه حالا سقف خونه م
ممكنه رو سرم خراب بشه ؛
فكرشو بكن
چه موشكي مي باس مي اومد
كه بتونه آسمونو به زمين بياره!

نگين كسي چه مي دونه آخر – عاقبت اش چي مي شه ؟
من مي دونم

من
لُخت و گرسنه پاي ديواراي شهر مي ميرم
اون وَخ
تو آفتاب گرم دشتاي جنوب
مث ِ يه نخل سبز مي شم و
بلند و برومند
به بار مي شينم !

يه هو چشات
كه دوتّا بهار بارون خوره ن.
آغوشت
كه روز بيس دوي شهريور

پاييز تو گيساي بلندت پر پر مي شه
تا ديگه كسي رو تحويل نگيري
كه چلّه ي زمسّون!

هر آدمي كاريكاتور خودشه
مي گي نه
خودتو تو آيينه ببين

هر كاريكاتوري َم واسه خودش آدمه
مي گي نه
آيينه رو تو خودت ببين !

يه چيز ديگه س
كه ما فكر مي كنيم چيزاشو مي شناسيم
شناختنَ م خودش يه چيزه
چيزَم يه چيزه

عاشق همه ي چيزام
كه چيزم مي شن و
نمي شم
چيز چيزاي چيزي
كه چيزه
چيزه!

كدوم خطّ تراش توس
كه نقطه سر ِ سطر ؟!
خطّ تراش لبات !

گوشه ي لبات خاليه كه
آخر ِ خطّه
كه نقطه سر ِ سطر !

باور نكن كه حافظ تو آسموناس !
خيلي آ ديدن
- بارها و بارها –
حافظ سوار موتور كِراس بوده و
تخته گاز تو خيابونا مي رونده

تو خيالات
كه نمي شه فال گرفت !

اگه نمي ذاري شيطون بره تو جلدت
خودتَ م نرو تو جلد شيطون !
بذار عشقمون به شكل آدم باشه
خودش به شكل تو و
سايه ش به شكل من !

پژك كوچيكه
چوبي داره كه باهاش
ستاره ي بخت آدما رو تو آسمون
جا به جا مي كنه !
پژك وسطيه
سر كليديِ دختر شاه پريونه !
پژك بزرگه
هم اينه
هم اونه !

آدم بزرگا
تو كوچه – بازار
يه تيكه نونو از رو زمين بر مي دارن؛
مي بوسن؛ مي ذارن كنار.
اون وَخ با پاهاي كت و كُلفت
ما رو مث ِ يه پاره آجر
از سر ِ راشون مي زنن كنار !

2007-08-28T17:37:00.000+03:30

اولين کاري که بايد بکنيم اين است که يک نام تازه و حتما" بي‌نظير روي نوع شعرها یا داستان‌هایمان بگذاريم و پشت‌بندش، با هوا کردن مقاديري گرد و خاک اظهار فضله – معذرت مي‌خوام! – اظهار فضل کنيم که ما که نه؛ کارهاي ما چنين است و چنان ! و از سوي ديگر قطب‌الراس افتادگی باشيم که « البته اين‌ يک مانيفست نيست و اصلا" ما هيچ ادعايي نداريم و اين مؤلفه‌ها هم مسبوق به سابقه هست منتها به طور پراکنده و ما ...» (يکي به نعل و يکي به تخته!) نگو که سخته!!
مواد لازم:
فوکو – دريدا – ليوتار – لاکان و بر و بچ با حال ديگه به مقدار – ببخشيد! – به تعداد لازم.
عکس نيم‌رخ و تمام‌رخ با ژست‌هاي باحال و بي‌حال چن‌تا واسه نصب‌العين و تنوير انظار عمومي!
يه سايت توپ يا حداقل يه وبلاگ ناقابل تو بلاگفا يا پرشين و غيره واسه اسب چالوني!
يه عالمه تف واسه تف‌بندي و وصله – پينه‌ي هزار چيز بي‌ربط و با‌ربط!
افزودني، هر چه بیش‌تر به‌تر!
این‌جوریاس که حالا ما هم مي‌تونيم يه واژه‌ي حتما" زيبا به دايره‌المعارف قريتانيکاي ادب فارسي اضافه کنيم و دلمونو صابون بزنيم که لابد ثبت اسممون تو کتاب رکورداي اينس (!) حتميه! خب ببينم آخريش چي‌ بود؟ «پسا غزل!» آها؛ خیلی خب ...

2007-06-10T01:41:00.000+03:30